آشیق بابک ده ن دئییر

یازانی: آشیق غافار ابراهیمی

 

 

اؤن سؤز

الی ساز توتاندان بری وطن دئییب، ائل سؤیله ین آشیق قافار ابراهیمی نین آدی ایله چوخلاری تانیش دیر. آشیق قافار ایله منیم تانیشلیغیم ییرمی ایله یاخیندیر. گونلرین بیرینده اونون آپاردیغی مجلیسینده اولدوم، بونون چالیب، اوخودوغو ماهنی لارینی ائشیتدیم. گؤردوم باشقالارینین ایفا ائتدیگی ماهنی لاردان چوخ فرقلی دیر.

هاوالار عین اولسادا، سؤزلر تامامی ایله باشقا ایدی. اونون اوخودوغو ماهنی لاردا، ائل دردی، وطن نیسگیلی، اولدوقجا اؤزونه مهم یئر توتموشدو. او گونده ن بری من سؤزو گئده ن اوزانیمیزا بؤیوک حؤرمت و قایغی بسله دیم .

آشیق غافار صنعت قابیلیینینده ن باشقا، بیر چوخ انسانی خصوصیت لره مالک اولان و بیر سؤزله ائل جارجیسی اولماسی هامییا بللی دیر.

یوموشاقلیق، متانت، جسارت و اونلارجا بو کیمی مزیت لره ییه له نن آشیق، هئچ واخت اؤز صنعتینی پولا-پارایا ساتمادی، بلکه یئری گلنده اؤزونده ن پولدا خرجلمکده بئله چتین لیک چکمیشدیر.

آشیقین اؤزونه مخصوص شیوه سی ایله یارانان بو داستان ائل قهرمانیمیز بابک ین بؤیوک شخصیتینه عاید اولان، اوزاق گؤره نلیینی و باشقا صفت لرینی تانیتدیران، اثرلردن بیریحساب ائده بیلر.

بیرده بابک ین آدی زامان بویو تاریخ لرین ان درین لیک لریندن گلسه ده آشیق ادبیاتی فورماسیندا اونون یئری چوخدان بری بوش گؤرونوردو. بو بوشلوغو ائل اوزانی آشیق غافار اؤز مهارت وباجاریغی ایله دولدورا بیلمیشدیر. گرچی بابک آدی ماهنی لاردا و آشیق لارین ایفاسیندا تئز-تئز سسله نیردی، آنجاق بو بؤیوک انسانین آشیق ادبیاتی فورماسیندا منیمسه نیلمه سی، ائل قایغی چکن لر اوچون بؤیوک بیر بورج حساب اولونوردو. بو بورجو یالنیز آشیق غافار اؤده یه بیلمیشدیر.

آشیق غافار یاراتدیغی بو داستان آشیق ادبیاتی فورماسیندا اولدوغو حالدا، هم ده تاریخی حقیقت لره صادق قالمیشدیر.

دئمک آشیق، بابک ین-تاریخینی دریندن اؤیرندیکده ن سونرا، بو آغیر ایشه و مسئولییته ال آتمیشدیر.

اثرین مؤلفی داستانا قوشدوغو شعرلرینده ده، تاریخی گئرچک لیکدن بئله آیاق قیراغا قویمامیشدیر.

جاویدانین یئرینده، بابک ین تعیین ائدیلمه سینی آشیق اؤز یارادیجیلیغیندا و کلدانیه خانیمین دیلیجه بئله عکس ائتدیریر:

               باشینا دؤندویوم دلاور بابک

             جاویندان یئرینده سن اولمالی سان

              اوره ییم سؤزودور اینان سن بونا

              جاویدان یئرینده سن اولمالی سان

افشین ین خیانتینی، بابک ین اوزاق گؤره نیلینی آشیق اؤز مهارتلی قلمی ایله، گؤزه ل صورت ده تصویره چکمیشدیر. افشین خلیفه یه آلدانیب بابکی ده بو آلدانیشا قاتماق اوچون، بابک ایله گؤروشمک قرارینا گلیر. افشین بذ قالاسیندا، بابک ایله ، آپاردیغی دانیشیغیندا اونا تکلیف ائله ییر کی، گئدیب خلیفه دن باغیش دیله سین، بابک ایسه خلیفه لرین آپاردیقلاری سیاستی، افشین اوچون آیدین لادیر. آنجاق افشین بابک ین فیکرینی دویا بیلمیر، اونا گؤره کی، مقام پرست لیک دونیا وارینا آلدانماق اونون گؤزلرینی توتور. آشیق غافار افشین ین بابکه دئدیگی بو کیمی سؤزلری، گرزه ل سویه ده اؤز-اوخوجوسونا چاتدیریر:

                 من ده بیر سردارام افشین آدیم دیر

                  یاشاماق لذتی آغیر دادیم دیر

                  تانیمارام قوهوموم دور یاریم دیر    

                  کیسه لری دولو پول ائیله یه ک بیز

سهل سنباط ین آلچاقلیغینی، دوست  دئییب، بابکه دوشمن کیمی یاناشی و سؤزون دوغرو معناسیندا اونون آرخادان قیلینج وورماسینی، آشیق غافار اؤز دلغون مصراع لاری ایله بو شکیل ده عکس ائتدیریر:

                  دوست دئییب توتموشام دیله

                  خایین اولدوم بیله-بیله

                  سؤز وئرمیشدین عمل ائله

                   بابکی داما سالمیشام

دئدیگیمیز کیمی بو اثر بابک حاققیندا اولان ایلک تجربه دیر، آشیقین اعتراف ائتدیگی کیمی، اونون بیر سیرا یئترسیزلیگی طبیعی دیر، اومید ائدیریک باشقا چاپ لاردا، نظر صاحب لرینین، یول گؤسترمه لری ایله بو بوشلوق اورتادان قالدیریلسین و باشقا لاری دا بو خصوص دا ماراقلی داستانلار یاراتسینلار.

بهروز ایمانی

خالق آراسیندا ازلده ن داستان باشلایاندا داستانلارین اولین ده اوچ دنه اوستاد نامه یا حقیقت نامه یا اؤیودنامه دئمه لیدیر ایندی بیز سؤزوموزو دیوانی مجلیسیله باشلاییریق:

           ازه ل الدن یازیلیب دیر باشدا آیه بسم الله

           هر ایش اوچون بو دونیادا سالیب سایه بسم الله

           عارف اولان غافیل اولما یول ارکانی درست بیل

           دردین اولسا سؤیله ازه ل اول خدایا بسم الله

                                ****

            ائل آشیقی ایلهام آلار ازه ل ائلده ن  اوبادان

           بو ارث دیر قالیب بیزه گئچمیش آنا بابادان

           اوره گینده کده ر اولسا سایار سنی ائل نادان 

                  جان دئگینن ائشیده نه سیل کینایه بسم الله

                             *****

                  غافار جانی قوربان دئییر ازه ل دوستا یانانا

                 حؤرمت بسله غافیل اولما یا دوستلوغا یانانا

                  سؤیله گؤروم آی بئمروت اوزون دؤندو یانانه

                   قائیل اول سن حقیقته چات اعلایه بسم الله

اوستادلار، اوستادنامه نی بیر دئمه ییب ایکی دئییب. بیزده دییه ک ایکی اولسون دوشمان گؤزو کور اولسون.

                      ائله کی آنلادیم منلیگیم نه دیر

                     اوستومه غم  الر  بو دییار آلله

                     انصاف سیز گؤرونور یارانان بشر

                    گوجلولر، گوجسوزو بو دویار  آلله

                                  ***

                   یاراناندا من قارا یاخت یاراندیم

                  هئی دئییره م قبول ائتمیر یارآندیم

                   اشاره ائیله دی منه یارآندیم

                 شوکور سنه گلدی بودو یار آلله 

                                   ***

                 تیکدیرمیشه م سنین اوچون یار قالا

                 سال بئشیکده اوشاقلاری ییرقالا

                 غافارام سؤز آچدیم تکجه یار قالا

                 قلبیمده ن گئچه نی بودو یار آلله

اوستادلار، اوستادنامه نی ایکی یوخ، اوچ دئییب لر بیزده دییه ک اوچ اولسون دوشمان عؤمرو پوچ اولسون.

                 کیشیلیک بؤرک ایله اولسا

                 هر یئتیشه ن قویار دورماز

                 خایین اولان نامرد سؤزون

                 عاریف اولان دویار دورماز

                        ***

                  مرد اولار بیل مردین اوغلو

                   کیشینین دوز اولار قولو

                  یئته نه دئسه ن کور اوغلو

                   آتا گؤزون اویار دورماز

                            ***

                 غافار الین مرده آچ سن

                 ایکی اوزلوده ن کنار قاچ سن

                  نانجیبه سفره آچ سن

                یئیر قارنی دویار دورماز

ایندی گله ک مطلب اوستونه:

حؤرمتلی اوخوجولارا یئتیرمه لی یم کی، قهرمان بابک ان کیچیک یاشلاریندان چوخلو زحمت لره و مشقت لره قاتلاشیب هر بیر ایشه کی گئدیب، چالیشماسینین اثرینده، گؤزه لجه گؤردویو ایشی یئرینه یئتیریب.

اوشاقلیق زامانیندان هدفی خالقینا خدمت ائتمه ک ایدی آنجاق چوخلو مدت لر همدان دا، تبریزده شاگردلیک ائدن ده ن سونرا جاویدان شهرک ین اوندان خوشو گلیب گؤردوکی او چوخ رشید بیر جاوان دیر.

ائله کی جاویدانین گؤزو بابکه دوشدو اونون چالیشماسین گؤردو چوخ خوشو گلدی اونون حرکتی جاویدانی حیرته سالدی جاویدان اؤزو-اؤزونه دئدی بو جوان انصاف دئییل دمیرچی شاگردی اولا بو گره ک قهرمانلار جرگه سینده گؤرونه بو حالدا گؤتوروب بئله دئدی:

آلدی جاویدان:

              گؤردوم قوچاقلیغین غیرتلی جوان

               گل سنله بیر گئده ک بذ قالاسینا

               ایگیت لیق گؤسته ره ک یاغی قارشیندا

               ایگیت گره ک گئده اؤز قالاسینا

بابک بو سؤزو ائشیده ن زامان آز قالیردی کی شادلیقدان هوش دان گئتسین. هر زامان آرزو ائده ردی کی کاش بیر گون اولا منده لشکر صف ینه قوشولام. اودورکی اؤز گؤزو ایله گؤروب قولاغینان ائشیدیب چوخ سئویندی. آمما دئدی دلاور من هئچ بیر زاد الیمده ن گلمز. من نه ایش گؤره بیله ره م.

آلدی جاویدانین جوابیندا یئله دئدی

                        جاویدانیم تاجداریم سرداریم

                        آپارسا گئده ره م اؤز قالاسینا

                         آنادان ایذن اولساوار افتخاریم

                         جان قوربان ائله ره م دوز قالاسینا

آلیر جاویدان بئله دئییر:

                       آنان کیمدیر هاردا اولور هاردادی

                        وطن ده چوخ آنا آه زار دادی

                        اصیل آنا گؤزو اوغوللار دادی

                        قوچاق لار جمع اولور بذ قالاسینا

آلدی بابک:

                      آتام الده ن گئدیب سینه داغلی یام

                      آنام طرفینده ن قولو باغلی یام

                      آذربایجانلی یام قارا داغلی یام

                      ایندی توش اولموشام سؤز قالاسینا

آلدی جاویدان:

                      غیرتین آشکاردیر منه ازلده ن

                     هانسی طایفادان سان دئه هانسی ائلده ن

                     آتان کیمدیر اولدون هانسی نسیلده ن

                      ذاتی درست اولان دؤز قالاسینا

آلدی بابک:

                      آتام عبدالله دیر آخیب دیر قانی

                      برومند آنام دیر اوللام قوربانی

                    آنام دان اذن آلسین داغلار اصلانی

                     جان باشلا گلیم یوز قالاسینا

آلدی جاویدان:

               جاویدان شمشیری داشلاری یارار

               صراف اولان لعل گوهر خردالار

               آتا قصاصینی اوغوللار آلار

               یاراقلان تئز چاتاق بذ قالاسینا

آلدی بابک:

               غیرت نشانه سی قانیمیزدادی

               ایگیت لیک همشه شانیمیزدادی

               آتامیزین قانی قانیمیزدادی

               بابکی چکه جک تئز قالاسینا

سؤزلر باشا چاتاندان سونرا، جاویدان گؤردو بابک ین اونونلا گئتمه گه حاضیرلیقی وار. آمما آناسیندان اذن آلماق ایسته ییر. جاویدان بابک ین آتاسین هم ده آناسین یاخشی تانییاردی. بو سؤزلردن سونرا گلیب بابک ین آناسین گؤروب اؤزو ایله آپارماغا بئله اذن ایسته ییر گؤره ک نه دئییر:

                      برومند خانیم مطلبه گلدیم

                     اذن سنده ن بابک منله گئده جک

                     رشید دیر جوان دیر آنلادیم بیلدیم

                    دوشمان صف ین او تارومار ائده جک

  آلدی برومند خانیم:

                     التماس ائدیره م جاویدان سن ده ن

                    جوان یاشدی بالام گؤزده ن اونوتما

                    نظارتین اولسون یاخیندان گئنده ن

                    اؤیود گؤتوره ندی سؤزده ن اونوتما

آلدی جاویدان:

                 سن آرخایین اولوب چکمه آه و زار

                  غیرتلی کیشی ده ن قالیب یادگار

                 ایگیت لیک نشانی اوندا آشکار

                 اؤز جانینی ائله قوربان ائده جک

آلدی برومند خانیم:

                   حلال امک وئریب بالا بؤیوتدوم

                   شهرتی دونیادا قالا بؤیوتدوم

                    داغا بزه ک وئره ن لالا بریوتدوم

                   آماندی سن اونو گؤزده ن اونوتما

آلدی جاویدان:

              جاویدان سؤزونه اینامین اولسون

               ال آچ حق ده ن ایسته دوعامین اولسون

              آنا بالالیق دا دوامین اولسون

              آتا قصاسینا قصاص ائده ک

آلدی برومند خانیم:

             منیم آرزوم بودور او قصاص آلسین

             قیلینج چکیب دوشمن باشینا چالسین

             برومندم ائل یولون دا اوجالسین

              حققه ساری چاغیر دوزدن اونوتما

جاویدان بابکی آناسیندان آلیب اؤزو ایله بذ قالاسینا آپاردی. آناسینین سفاریشینا گؤره آرتیق دققت ائدیب بابکی گؤزده ن یاییندیرمادی. همشه اؤزو ایله برابر هر یانا آپاردی.

بابک بو سؤزو جاویدان شهرک ده ن ائشیده ن زامان چوخ شاد اولوب و سئویندی. او زامان دا جاویدان ایله برابر چیین به چیین دولاناردی. تامامرزمی ایشلرینده باشی اوجا اولوب حؤرمته مالک اولموشدور. هر زامان بیر مصلحت لی ایش اولسایدی، جاویدان هامی دان قاباق بابک ایله دانیشاردی. ایل لر او، جاویدانین آرخاسیندا دایانیب تامام ایشلری الینه آلمیشدی. هر زامان کی دوشمان قاباغینا گئدیردی اونو شکست وئریب ظفرله قاییدیردی. بوتون خلیفه قوشونو بابک ین الینده ن زارا گلمیشدیلر. هئچ بیر دؤیوش ده ن قورخوسو یوخ ایدی. نه ده ن کی اونون آناسی برومند خانیم، قوچاقلیغی بئشیکده ن اونا اؤیره تمیشدی. آناسی برومندین ان بؤیوک آرزیسی بو ایدی کی اوغلو بیر گون وطن یاغی لرینده ن انتقام آلسین. هر گئجه و گوندوز اونون دوعاسی اوغلونون ظفر چالماسی ایدی.

مخلص، ایللر دولانیب، آیلار اؤتوب جاویدان آللاهین رحمتینه گئدیب اؤز وصییتینده بابکی اردوسونا باشچی قرار وئریب و نئچه دؤنه لر تکرار ائدیب کی هر نه ایش وار بابک ین الی له اولمالی دیر.

ائله کی جاویدان ابدیبته قووشدو، کلدانیه خانیم، جاویدانین حیات یولداشی، خالقی بیر یئره ییغیب، جاویدان شهرک ین سؤزلرینی عین اولدوغو کیمی خالقا یئتیرمک ایسته دی.

بو دیللر ایله دئمکده اولسون، سیزلرده بئله بیر انسانا فخر ائتمه لی سیز، چون کی بیزیم یوردوموز آذربایجانین انسانلاری دائما وارلیقینی قورویوب و اؤز خالقینی بیرلییه چاغیریب دیر.

ائل اوچون جاندان گئچمک ده وار. ایندی گؤره ک نه دئدی:

جاویدانین سون سؤزلرین کلدانیه دئییر:

                            سون سؤزو سؤیله دی جاویدان سیزه

                            هامی ال بیر اولوب اوره ک بیر اولون

                           وطن دئییب گئچین جانی مالیزدان

                            یاخشی لیقدا ائل گؤزونده پیر اولون

 

 

                           یاخشی قارداش اولون دوشمه یین لجه

                               وطنی ساتماین یالتاغا، بیجه

                           اینانمایین هر کس کی یولدان گئچه

                           دوشمان اولان کس لره دیل گیر اولون

 

                          

                       قورویون وطنی یوردو، یووانی

                       شاد ائدین همشه سیز جاویدانی

                      اؤلدورون دوشمانی تؤکولسون قانی

                      اؤلکه نی قورویون سیز ال بیر اولون

سؤزلر تامام اولاندان سونرا هامی جاویدانین روحونا آند ایچیب و ال بیر اولماغا سؤز وئردیلر. دئدیلر نه قدر کی جانیمیزدا جان وار اؤز وطنیمیزی یاغی لاردان قورویاجاییق.

کلدانیه خانیم سؤزو آرتیریب دئدی:بیر سؤزده دئییب اونودا دئمه لی یم. هامی ائشیتمه یه حاضر اولوب بیرلیکده دئدیلر سؤیله گؤره ک او نه سؤزدور.

کلدانیه خانیم بئله دئدی:

                         باشینا دؤندویوم دلاور بابک

                        جاویدان یئرینده سن اولمالی سان

                        اوره ییم سؤزودور اینان سن بونا

                         جاویدام یئرینده سن اولمالی سان

 

                        ایگید اولان دؤنمز سؤزونده ن یادا

                       چالیشیب یئتیشر آخیر مرادا

                       منه محبتین بیل اولماسادا

                       لشکره سرکرده سن اولمالی سان

 

                       کلدانیه سؤزونو یئتیرسین باشا

                      عقلی کامیل اولان ایسته مز چاشا

                       سنله بیر اولوب یاشاماق قوشا

                      قول بوینوما سالیب کام آلمالی سان

سؤز قورتاراندان سونرا بیر ده دئدی:بابک گره ک من له ائولنسین. بابک هویوخ قالیب بیلمه دی نه دئسین. دونیا باشینا فیرلاندی. گؤزلری هئچ نه گؤرمه دی، آنجاق دیله گلیب دئدی: خانیم! من اوره ییمی بیر آیریسینا وئرمیشه م. منیم یولومو گؤزله ییر، من اوندان دؤنمه ره م. آنجاق بابک بوردا عاجیز قالیب هامی بیر آغیز سس سسه گلدیلر کی چوخدا گؤزه ل بیر مصلحت دیر کی بابک جاویدانین یئرینده ایله شسه بیزده بیله ریک کی جاویدان هله دیری دیر و بیزیمله گزیر دولانیر. بابک ناچار قالدیغی حال دا گؤتوروب گؤره ک نه دئدی:

                        یار دئییب کؤنلومو یارا وئرمیشم

                         بیر آلا گؤزلو یار گؤزله ییر منی

                        الینده ن ایچمیشه م باده وئرمیشم

                        بیر آلا گؤزلو یار گؤزله ییر منی

بو سؤزو ائشیده ن جماعت دئدیلر: ای بابک! سن دولاورسن! بو مصلحته راضی اولمالی سان. بابک یئنه دیله گلدی:

                        گؤز گؤزو گؤره نده باغلادیق پیمان

                        سوزگون باخشینا اولموشام حیران

                        حسرتین چکمه کده ن باغریم اولور قان

                         سؤز وئریب دوز ایلقار گؤزله ییر منی

 

                          کیپریگی پیکان دیر خومار باخیشلی

                           نازیک بارماقلاردا الوان ناخیشلی

                           ایلدیریم تک داغ دؤشونده چاخیشی

                           گئجه-گوندوز آشکار گؤزله ییر منی

 

                         بابکم عشقیم ده ن دؤنمه ره م یانا

                        سؤزومده دورموشام مرد مردانا

                        گتیره م آتیمی بو گون جولانا

                         قلبینده آهی زار گؤزله ییر منی

بابک ین سؤزو سونا چاتیب مات حیران قالیب دینمه دی. کلدانیه خانیم یئرییب قاباغا دئدی: دلاور! بو قوشونا بیر نفر باشچی لازیم دیر. اودا منیم سؤزومله سئچیلیر گره ک قبول ائده سن،حتی اگر سئوگیلین ده ن دؤنمه سن ده. اونودا آلارسان. بو سؤز بابکه بیر آز دایاق اولوب بابک ین حالی اؤزونه گلیب دئدی: اوندا من آناما خبر وئرمه لی یم، آنام گلسین. بابک قارداشی عبداللهی چاغیریب دئدی: قارداش گئدیب آنامیزی بورایا گتیره سن نده ن کی آنامیزین اوره یینین گولمه سی بیزیم تویوموزدا اولا بیلر، گئت آنانی گتیر.

عبدالله حاضرلانیب یولا دوشنده، بابک گؤره ک نه دئدی:

                         باشینا دؤندویوم گول اوزلو قارداش

                         قارداش عرض حالیم آناما سؤیله

                         حسرت ده ن عذاره آخار قانلی یاش

                         قارداش عرض حالیم آناما سؤیله

 

                         مدت دیر آیرییام او گول اوزونده ن

                         دویمامیشام شیرین-شیرین سؤزونده ن

                         گره ک رخصت گتیره سن اؤزونده ن

                         قارداش عرض حالیم آناما سؤیله

 

                           ائشید درد دیلیم آناما یئتیر

                          دؤزسه زحمت لره اؤزونله گتیر

                          آنانین سئوینجی سپه جک عطیر

                           قارداش عرض حالیم آناما سؤیله

 

                           بابک آیریلماییب لای لای سسینده ن

                          اوسانماییب قلبی گول نفسینده ن

                          اوره ییم شاد اولار او گولمه سینده ن

                          قارداش عرض حالیم آناما سؤیله

بابک یئنه دئدی: قارداش! عبدالله! خواهش ائدیره م اؤزونو آنامیزا یئتیر. منیم حالیمی اونا سؤیله، ایر یولون ایستی، سویوغونا دؤزه بیلسه، اؤزونله بورایا گتیر، آنامین سئوینجی بیزیم اوچون خوش باغیشلار. آنا اوره کده ن گولسه ائولادین ایشی راست اولار. آنایا حؤرمت ائتمه ک انسان اوچون یاخشی ایشلرده ن بیری دیر. دوز دورکی عبدالله بابک ین خیردا قارداشی ایدی. آمما هامی لارا تای اونون حؤرمتینی یئرینه گتیریردی.

بیر باشچی کیمی سؤزونه باخاردی، اللرین گؤزو اوسته قویوب، حلال لاشیب یول زومارین گؤتوروب یول باشلاییب آنایا ساری گئتمک ده اولدو. او زامان یئتیشدی کی گؤردو آنا ائوده اوتوروب دیزلرین قوجاقلاییب بابک اوغلوم دئییب آغلاییر. بیر آز دایاندی دئدی: قوی گؤره ک آنام منیمده آدیمی بابکه تای دیلینه گتیریر یا یوخ. آنجاق بو حالدا برومند خانیم آغلاماغینا شددت وئریب دئدی: آنان اؤلسون بالا عبدالله! سن هایانداسان، اللرین گؤیه قاووزاییب دئدی: ای کایناتی یارادان! ای آی و گونون صاحبی! منیم بالالاریمدا گؤزون اولسون، ای بؤیوک تانری!

عبدالله آنادان بو سؤزلری ائشیدیب گؤزلری دولدو. آغلایا آغلایاایچری گیریب آنا-بالا قول بویون اولدولار. آنا عبداللهی گؤروب سئویندی. شکر  ائیله دی، بابکی خبر آلدی.  عبدالله دئدی آنا! سنین اوچون بیر شاد خبر گتیرمیشم. قولاق وئر گؤر نه دیر:

 

                         قاداسین آلدیغیم آی گؤزه ل آنا

                         بابک ین تویودور، آنا دور گئده ک

                         چکدیین زحمت لر هئچ گلمز سانا

                         بابک ین تویودور آنا دور گئده ک

 

                          سنی دئییب آنا گؤزو آختاریر

                           اوره یینده عشقین کؤزو آختاریر

                           گزیر داغ ده رنی دوزو آختاریر

                           بابک ین تویودور آنا دور گئده ک

 

                           عبداللهام چوخ چکمیشم آهی زار

                           آنا آتدیمینا جان اولسون نثار

                            بابک گؤزو یولدا چکیر انتظار

                             بابک ین تویودور، آنا دور گئده ک

سؤز باشا چاتیب آنا بالا قول بویون اولوب شادلیق ائتدیلر. برومند خانیم عرب قوشونوندان خبر آلدی. عبدالله دئدی: دالی اوتوروبلار. اونلار بیزیم اردو قارشیسیندا بیر ایشه یارامازلارکی!

عبدالله آناسیلا گلیب بذ قالاسینا چاتدیلار. بابک ده آنانی گؤمک ده چوخ شاد اولوب، شادلیق مجلیسی قوردولار. توی باشلاندی هامی اوچون خلعت خندانلار وئریلدی، شادلیق لار اولدو کی گل گؤره سن.

بو گونلرده سووشدو، آیلار، ایللر اؤتوشوب بابک ائولاد صاحیبی اولدو، یاخشی دا باشچی لیق ائدیردی.

آمما بابک ین اوره گی هر واخت پروین خانیمدا ایدی. گئجه گوندوز اونون فیکر ایله سووشاردی. بابک او زامان دا کی گئدیب گؤردو سئوگی لیسی کؤچوب هر زامان گؤزو اؤز یارین آختاراردی. هر گلنده ن سوراغ آلاردی کی بیر گون بیر دسته کروان گلیب آذربایجانا چاتمیشدی. بؤیوک بیر جشن توتموشدولار بابک ده اورا گله جک ایدی. ائله کی آخشام اولور قوناقلار گلیب حاضر اولور مجلس آراسته، ساقی لر قوناق لار اوچون خدمت ائدیرلر. بیرده ن بابک ین گؤزو اؤز سئوگی لیسی پروینه ساتاشیر. آمما اینانا بیلمیر اونون سئوگیلیسی پروین بوردا ساقی اولا، اودورکی چوخلو دققت ائدیر قیزین اوزونده یاشماق اولدوغو اوچون چتین تانیماق اولور. بابک اوندان سوروشماق ایسته میردی، آمما دؤزه بیلمه ییب خبر آلدی: دایان گؤروم سن کیم سن.

                        آلا گؤزلو دایان سئوال ائیله ییم

                        دققت له قولاق وئر سؤزومه منیم

                        الده ن اوچوب شوخ ترلانیم نئیله ییم

                        ائله بیل ساتاشدی گؤزومه منیم

قیز بیر آز دققت ائدیب گؤردو بابک اؤزودور، آمما وقتین اؤتوشمه یینه گؤره بیر سؤز دئیه بیلمه دی. دئدی: سیز منی ده ییشیک توتموسوز! بابک گؤردو قیزین قاشلاری عینی پروین نین قاشلاریدی، اودورکی سؤزه گلیب دوباره دئید:

                        هیلالی قاشلارین چاتیلیب قوشا

                        دایان جمالینا ائدیم تاماشا

                        عشق اوخونو آتدیم توخوندو داشا

                         باخ بیر آلولانان کؤزومه منیم

قیز یئنه ده ایسته مه دی بیر سؤز دئیه، اورادا صلاح گؤرموردو اؤزونو تانیتدیرسین. بابک یئنه ده سؤزه باشلاییب دئدی:

 

                              قارا قاشقایا مینیب داغلاری آشدیم

                             یاغی لر اوستونه جان الده قاشدیم

                             دوستا جان سؤیله دیم یادلا دالاشدیم

                             ایستک لیم یاد اولدو اؤزومه منیم

بابک بیر آز دققت ائدیب گؤردو قیز اؤزودور، اونا گؤره دئدی:

                              بابکم هر ائل ده ن سوراغین آلدیم

                              یوردوندان کؤچموشدون انتظار قالدیم

                               هر یئرده آدینی دیللره سالدیم

                               طاقتیم قالمادی اؤزومه منیم

بابک سؤزلرینی باشا یئتیریب هاممی مات قالمیشدی کی بابک بو قیزا نه دئمک ایسته ییر. قیزدان خواهش ائتدی کی کیم اولدوغونو آشکارا سؤیله سین.

آلدی پروین بئله سؤیله دی:

                                اقبالیم اوز دؤنده ریب دی

                               بخت اولدوزوم باتدی نئیلییم

                                عشقی منیم اوره ییمده

                                 اؤزون یادا ساتدی نئیلییم

بو سؤزو دئینده بابک آنلادی کی قیز اوندان اینجییب دیر. پروین دئدی:

                                گؤزوم یوللاریندا قالدی

                                حسرت ده ن رنگیم سارالدی

                                 اوره کده ن قراری آلدی

                                 سؤز وئریب آلداتدی نئلییم

پروین خانیمین بابک ین احوالاتیندان خبری یوخدور، هر نه دئییردی ائدیردی:

 

                               سؤز وئریب گلره م دئدی

                                داغلاری ده له ره م دئدی

                                عشقینده ن مه له ره م دئدی

                                  گؤزومو آغلاتدی نئیلییم

دلاور گؤردو کی هئچ بیر سؤز دئمه یین یئری دئییل آنجاق منتظر دایانیب سؤزه قولاق آسیردی. قیز دئدی:

                                   عشقینی سالمیشدی جانا

                                    اولموشام دلی دیوانا

                                     منی قویدو یانا یانا

                                   سینه می داغلاتدی نئیلیم

 

                                    داغ دؤشونده پروین آدیم

                                    یار سئودیم مراد آلمادیم

                                     قولوم بوینونا سالمادیم

                                    بخت اولدوزوم باتدی نئیلیم

قیز سؤزلرینی قورتاریب بابک احوالاتی باشدان آیاغا قده ر سؤیله دی سونرا قیز دئدی: ایندی منیم نه چاره م وار؟ الیمده ن نه گله ر؟ بابک بو سؤزو ائشیدیب سینه سی ده میرچی کوره سی کیمی آلیشماقا باشلادی. عشقین حرارتینده ن آز قالیردی سینه سی اود توتسون اودورکی سؤز باشلاییب قیزا بئله دئدی:

                                    نازلی یاریم گل سن ایله

                                    آشاق داغلاری داغلاری

                                    گؤز یاشین دؤندرمه سئله

                                   آشاق داغلاری داغلاری

بابک بئله دئینده، قیز اوجا سس ایله آغلاماغا باشلایب بیر آز آرام اولاندان سونرا بابکه اوز توتوب بئله دئدی:

                              سن سئودیگین یار دئییله م

                              ایندی یادا ساتیلمیشام

                              داغ باشیندا قار دئییله م

                              اودا کؤزه قاتیلمیشام

آلدی بابک:

                             سوار اول قارا قاشقایا

                             جمالین اوخشاییر آیا

                             امگیمی وئرمه زایا

                             آشاق داغلاری داغلاری

آلدی پروین:

                            حسرت قالدیم آیا، ایله

                            گؤز یاشیمی قاتدیم سئله

                            اوره ک سؤزوم گتدیم دیله

                           ائل ده ن ائله آتیلمیشام

آلدی بابک:

                          بابکم آللام ترکیمه

                         قیلینج چاللام دئسن کیمه

                        گل بو قدر سن برکیمه

                        آشاق داغلاری داغلاری

آلدی پروین:

                       

                            پروین ائل ده  آغلار قالدی

                           آه چکیب رنگی سارالدی

                            گلنده ن سوراغین آلدی

                            غم غصه یه باتیلمیشام

پروین دئدی:

جوان من ائلا ده ن ائله ماحالدان ماحالا آتیلمیشام، گئجه گوندوز ایشیم آه زار اولوب، نئچه دفعه لر اؤزومو اؤلدورمک فیکرینه دوشموشم. هرایکی عاشیق معشوق بیربیرینه چاتدیلار. بابک اورادان اونودا گؤتوروب بذ قالاسینا روان اولدولار. بذ قالاسیندا برابر یاشاماغا باشلادیلار. بابک اوره ک ایسته یینه چاتدیغینا گؤره هئچ بیر غمی یوخدور. خلیفه لشکرینین سایی چوخدا اولسایدی هئچ قورخمازدی. قافلان کیمی قایادان قایایا آتیلیب دوشمانی مغلوب  ائده ر دی. ائله بو زامانلارایدی کی مأمون هر طرفه فرمان وئریب قوشون ییغیردی بلکه آتاسی هارونون آرزوسون باشا یئتیرسین. آمما اودا ناکام قالدی. آذربایجانین غیرتلی میللتی داغلار کیمی ووقارلی دایانمیشدیلار. اؤز یوردلارینی قوروماقدا هئچ بیر نه ده ن مضاییقه ائتمیردیلر. جان مال ایله وطن لرینه خدمت ائدیردیلر. گون او گون اولدوکی هارونون کیچیک اوغلو معتصم بالله تخته چیخیب یارالی شئر کیمی آجیقلیدی. ایسته ییردی آتاسی ایله قارداشینین یاریمچیق ایشینی سونا یئتیرسین. اودورکی خزانه داره حکم ائله دی هر نه قدر قیزیل، گوموش لازیم اولسا خرج ائدین تاکی بابکی اله گتیره ک!

هر طرفه فرمان یازیب اعلان ائتدی کی هر اردو و هر باشچی آذربایجان اردوسون شکست وئرسه اونو دونیا مالیندان بارینداراجاغام و هر هارانین حاکیم لیین ایسته سه اونا وئره جه یم آنجاق محاریبه نین خرجی هر نه قدر اولسادا اولوب خزانه قورتارینجا وئره جه یم آنجاق کی آذربایجان اردوسو شکست یئسین.

آمما دوشمانلاردا دایما بو فیکرده یاشاییردیلار کی هاچان آذربایجانا مالک اولاجاقلار، هر گونلر کی اؤتوشوردو اونلارین دا قوشونلارینین سایی آرتیردی و ائله کی هارون اؤلدو، مأمون تخته چیخدی و اوچون آتاسینین آرزیسی گؤزونده قالمیشدی اونا گؤره ایلک اولاراق هر طرفه فرمان یازیب و اعلان ائتدی کی هر اردو و هر باشچی آذربایجان اردوسون شکست وئرسه اونو دونیا مالیندان باریندیراجاغام و هر هارانین حاکیم لیین ایسته سه اونا وئره جه یم آنجاق محاریبه نین خرجی هر نه قدر اولسادا اولوب. اونو خزانه قورتارینجا وئره جه یم آنجاق گره ک کی آذربایجان اردوسو شکست یئسین.

بو اعلان او زامان افشین ین قولاغینا چاتیب حیله کارلیغا باشلادی چوخ فیکیرلشدی گؤردو هئچ بیر زامان بابک ین قاباغیندا داوام گتیره بیلمه ه جک دیر، اونا گؤره دئدی، گئدیب یاخیندان دانیشارام بلکه آللادیب، خلیفه یه، آپارام. بو فیکیرله گلیب آذربایجانا چاتیب بابک ین قوللوغونا گئتمک اوچون قاصد گؤندردی. ایگید بابک گؤردو قاصد دوشمان طرفینده ن گلیب دیر. اجازه وئریلدی، افشین اوز آدام لاریله داخیل اولدولار.

بابک دئدی:

قوناقلار اوچون یاخشی تدارک گؤرمه لی سیز! اونلارا چوخلو حؤرمت ائدیب، یورقونلوقلاری آلیناندان سونرا بابک خبر آلدی: ای دلاور افشین!سوزون نه دیر، نه اوچون گلیب سن؟

افشین آذربایجان دا اولدوغو زاماندا بونلارین روش لرینی یاخشی صورت ده اؤیره نمیشدی و اؤزونه یاخشی دوستلار قازانمیشدی. حتی بابک ین یاخین باشچی لاریندان بیریله گیزلی دوستلوق قورموشدو، اونا گؤره ده جسارت له سؤزه باشلادی:

                        ایگیت لر باشی سان دلاور بابک

                       گل بیرلشک گؤزه ل حال ائیله یک بیز

                       اوره ک ایسته یینه چاتاق بئش گونو

                       یاشایاق میللتی آل ائیله یک بیز

بابک افشین ده ن بو سؤزو ائشیدجک، یئر گؤی باشینا فیرلاندی دئدی:

افشین! نه یاخشی کی بو سؤزلری اوز ائویمده دئییرسن، یوخسا...

بابک دئدی:

                        ایگیت لیک آدینی گتیرمه دیله

                        ایگیت اؤز خالقینا آل ائیله ر مگر؟

                        شرفی وجدانی آتیب کنارا

                        بئش گونلوک دونیادا حال ائیله ر مگر؟

افشین دئدی:

                         بیلیرسن انسانلار اینانیب سنه

                         سجده ائیله ییرلر سنین کؤلگه نه

                        معتصم باللهه بلی دئه نه

                         هامینی عربه قول ائیله یک بیز

بابک افشین ده ن بو سؤزلری ائشیددیکجه آز قالیردی کی شمشیرین چکیب ایکی بؤلسون اونو، آمما یئنه ده قوناق اولدوغونا گؤره بیر سؤز دئیه بیلمیردی اودورکی سؤزون بئله جاواب وئریر:

                       یوردوم شرف یوردو باشی اوجادیر

                       تورپاغی لعل زردی داشی اوجادیر

                       مردلیک واردیر مردساواشی اوجادیر

                       ایگیت اؤز خالقینی قول ائیله ر مگر؟

افشین دئییر:

                        منده بیر سردارام افشین آدیم دیر

                        یاشاماق لذذتی آغیز دادیم دیر

                        تانیمارام قوهوموم دور یادیم دیر

                        کیسه لری دولو پول ائیله یک بیز

افشین خالقی ساتماق و کیسه لری دولدورماق سرزونه گلنده بابک حدده ن آرتیق ناراحات اولوب دئدی: افشین! بیزیم ائل ین خالقی هئچ وعده ائل ین آتماز، خالقینی پولا ساتماز.

افشینین جوابیندا دئدی:

                       مرد آنا دوغوب دور ائله باغلی یام

                       ساتقینلاردان من سینه سی داغلی یام

                        آدیم بابک آذربایجان اوغلو یام

                       ائلی ساتیب انسان پول ائلر مگر؟